Tarımsal Gelişim Açısından Yapılan Örnek Çalışmalar

"Atatürk tutulacak yolu her fırsatta bize göstermiş ve bizzat ziraatle uğraşarak övünülecek eserler meydana getirmiştir. Bugün millete hediye etmiş oldukları çiftlikler en az müsait iklim şartları içinde bile teknikle, sebatla çalışmanın ne büyük neticeler verebileceğini bütün memlekete fiilen gösteren fikir ve emek abideleridir." bu sözler Atatürk'ün silah arkadaşlarından ve üçüncü Cumhurbaşkanımız Celal Bayar'a aittir. (Devlet, 1939). Yüce önder diğer alanlarda olduğu gibi tarımsal alanda da ülkemize önderlik yapmıştır. Tarımsal alanda  çağdaş yöntemleri bizzat kendisi uygulayarak göstermiştir.

Topraksız köylüye toprak edinebilmesi için yapılan çalışmaların bir sonucu olarak 1923 ile 1934 döneminde, içinde Rumeli, Kafkas, Suriye ve Irak'tan gelenler olmak üzere göçmenlere 6 000 000 dekar, muhtaç çiftçilere de 730 000 dekar arazi dağıtıldı.

Atatürk orman çiftliğinin yerinin seçilmesi sırasında, uzmanların olumsuz raporlarına rağmen, kıraç ve bataklık bir arazide bu çiftliğin kurulması ve geliştirilmesi de anlamlıdır.

Ankara'daki çiftlik arazisi hakkında, Tarım Bakanlığı yabancı uzmanlarından Schmid," Bu, öyle bir teşebbüstür ki, elverişsiz toprak ve iklim şartları altında ya sabır tükenir, yahut para."emiştir.

Mustafa Kemal Atatürk (Etimesgut'un da içinde yer aldığı) Ankara, Yalova, Silifke, Dörtyol ve Tarsus' ta kurduğu örnek çiftliklerde traktör üstüne binerek tarım yapmış, çiftlik ürünlerini çevreye dağıtmış ve komşu çiftliklerin birleşerek kooperatifler kurulmasını teşvik etmiştir. Mustafa Kemal Atatürk 11 Temmuz 1937 tarihinde Başvekalete yazdığı bir yazı ile bu çiftlikleri millete bağışlamıştır. Atatürk'ün hazineye bağışladığı çiftlikler şunlardır:
Ankara'da Yağmur Baba, Balgat, Macun, Güvercinlik, Tahar, Etimesgut, Çakırlar çiftliklerinden oluşmuş Orman Çiftliği, Yalova, Millet ve Baltacı çiftlikleri...

Mustafa Kemal'in 13 yıl devam eden uğraşı ile meydana getirilen, toplam alanı 154 729 dönüm olan bu çiftlikler, bütün tesisat, hayvanat ve demirbaşları ile hazineye devredilmiştir.(Kayıran,1988).

Bu çiftliklerde yapılan hizmetler arasında yerli ve yabancı birçok hayvan ırkları üzerinde yapılan incelemeler, tohum ıslahı çalışmaları, tarım araç ve gereçlerinin kullanımı, tamiri, yeniden yapılması, arazi ıslah ve düzenlemesi, iç ve dış pazarlarla sıkı ilişkiler kurulması, halkın dinlenebileceği bir yer olması, temiz gıda üretimi vb. sayılabilir. Atatürk çiftlikleri her yönüyle bir laboratuar işlevi  görmüş ve Türk tarımının gelişmesinde  önemli bir rol oynamıştır. (Kayıran, 1988)

Yapılacak işler Türkiye'yi bayındır bir ülke haline getirmek içindi. Bu yolda yine çetin mücadeleler verilecektir. Falih Rıfkı Atay Atatürk'ün bu uğurda yaptığı çalışmaları "yaratıcı bir karar eseridir" diye niteler.

"Atatürk'ün büyük kararları vardır. Bu kararlar karşısında birçok iradeler durakalmıştır. 19 Mayıs, Sakarya, Dumlupınar, nihayet ayrı ayrı bütün inkılaplar hep böyle ikinci sınıf azimleri donduran kararlardır.

12 sene evvel herkes bütün ufuklara doğru sarı, yalçın ve kısır uzanıp giden bu toprak çölü karşısında yarı ümitsiz düşünürken o şehrin yanıbaşında sulak ve ağaçlık bir ziraat mamuresi yapmağa karar verdi. Şimdi manzarasında, Eskişehir'den Anadolu'nun şark sınırlarına kadar giden vatan parçasının yeşil hayalini gördüğümüz çiftlik sadece uzun bir emek değil, yaratıcı bir karar eseridir. Atatürk onu hükümete hediye etmekle ziraat inkılapçılarını vazifeye çağırıyor; bu ziraat mamuresinin hudutlarını memleketin şark, garp, şimal ve cenub bütün sınırlarına kadar genişletmek. Bütün zahmetlerini  O çekti;  nimetlerinden biz istifade edeceğiz. Türkiye  bir
zamanlar zahmetine tek başına katlandığı bir mücadelenin böyle bir nimeti değil midir? Atatürk'e sadece onu övmek, eserini korumakla değil, işaretinin manasını anlayarak, ona az zamanda bütün memleketi bir ziraat mamuresi halinde göstermekle borcumuzu ödeyebiliriz." (F.R.Atay, 1933).

Etimesgut'taki tarım çalışmaları köylüye 150'şer dekar arazi dağıtılarak başladı. Bu 150 dekarlık arazinin 27'şer dekarı Şeker Fabrikası alanı içerisinde, 14'er dekarı Tren İstasyonu kenarında, 16'şar dekar Elvanköy'de ki Kepir Deresi kenarında, kalan kısmı da Kocaöz Mevkii'nde olmak üzere toplam 150'şer dekar arazi tahsis edildi.

Toprağın son derece bakımsız ve bataklıklarla kaplı olması yoğun ıslah çalışmaları gerektirdiğinden ilk yıllarda verim alınamadı. Bu nedenle ilk yıllarda bazı önlemler alma ihtiyacı hissedildi. 21.10.1928 tarih ve 7240 sayılı kararname ile "Ahi Mesud'da yerleştirilen göçmenler için yardım olarak verilecek ilişikteki listede yazılı gıda, yakacak, tohumluk, hayvan yemi ve çift hayvanlarının eksiltme ile alınması, göçmenlerin bir an önce rahatlamalarıyla üretici duruma geçmelerine engel olacağından söz konusu mal ve hayvanların Artırma, Eksiltme ve ihaleler Yasasının ilgili maddelerine dayanarak pazarlıkla satın alınmasına karar verildi. Kararname tam olarak uygulandı.

İlerleyen yıllarda toprak tahlilleri yaptırılarak hangi cins ağaçların ve hububatın yetiştirilebileceğine karar verilerek hızla uygulamaya geçildi.

Fidanlıklar oluşturuldu. Bu çalışmalar sırasında hastane bahçesine Atatürk tarafından bizzat dikilen fidanlar halen durmaktadır.

Ahimesut köylüsüne dağıtılan araziden verim alınabilmesi için toprak ıslah çalışması, bataklıkların kurutulması ve arazinin sulanması gerekiyordu. Bu amaçla 3 Mart 1929 tarih ve 7753 sayılı kararname ile Ahimesut arazisinin sulanması için yaptırılacak olan kanal, gidiş ve dağıtım kanaletleri ihale edilerek yaptırıldı.
(Bakınız Belge:2.2.9) Belge: 3.4.1

"Ahimesut ve Elgazi arazisinin sulanması amacıyla yaptırılan kanallarla Güvercinlik Boğazı'nda yapılan yer altı bendindeki suların dağıtımını sağlayacak su regülatörü için harcanmasına gerek görülen 37 000 liradan ancak 10 000 TL. tutarında dışarıdan demir ve benzeri malzemenin satm alınmasına gereksinim olduğu anlaşıldığından sözü edilen tutarda Kambiyo satın alınması ve işin aciliyeti ile özelliğinden dolayı isteklisine verilmesi, Bayındırlık Bakanlığının 19.02.1930 tarih ve 1997/1018 sayılı yazısıyla yapılan önerisi üzerine Bakanlar Kurulunun 19.02.1930 tarihli toplantısında benimsenerek onanmıştır."

"Ankara Valiliğince Ahimesut'ta yapılması kararlaştırılan 33.000 lira keşif bedelli su yolu tesisatının (döşeminin) aciliyetine ve malî yılın sona ermek üzere olmasına dayanarak İhale Yasasının 18. maddesi gereğince pazarlık yoluyla yapılması; İçişleri Bakanlığının 07.04.1930 tarih ve 97302 sayılı yazısıyla yapılan önerisi üzerine Bakanlar Kurulunun 14.05.1930 tarihli toplantısında benimsenerek onanmıştır."

Ahimesut arazisinin sulanması ile ilgili olarak daha sonra çıkarılan 7778, 8888 ve 9373 sayılı kararnameler ile desteklenen projeler kısa zamanda sonuçlandırılarak kullanıma sunuldu.

Örnek köyde tahıl üretimi için köy halkına her türlü yardımı yapacak olan bir Ziraat Teknisyenliği kuruldu. Teknisyenler tarafından tahıl üretimi ile karşılaşılan sorunlarda köylüye her türlü yardım yapıldığı gibi, o zaman için son derece modern tarım aletleri sayılan pulluk, mibzer v.b. tarım araç ve gereçlerinin tamamı köy halkına ücretsiz kullandırılıyordu. Yoğun talep olduğunda da köy halkı sıra ile kullanıyordu. Ziraat Teknisyenleri yetiştirilen mahsulü sürekli kontrol ediyor, hastalıklara karşı yoğun bir şekilde zirai mücadele yapıyorlardı. Köye kurulan selektörde de tohum ıslah çalışmaları yapılıyordu.

Örnek köyde bağcılık yapılması amacıyla köy halkına hane başına 6500 metrekare arazi dağıtıldı. Ancak bağlar batıya baktığı için denemeler başarısız oldu. Daha sonra şimdiki 30 Ağustos Mahallesi'nin bulunduğu bölgeden 50 haneye 1500'er metrekare bağ yeri parsellenerek kura ile dağıtıldı. Bu defa kurulan bağlarda son derece güzel üzüm ve meyve ağaçları yetiştirildi.


 

Kaynak : Atatürk ve Etimesgut, Ankara Ticaret Odası Yayınları, Ankara 2003

VİDEO GALERİLER

FOTO GALERILER


Etimesgut Bülten

Abone olun, belediye çalışmaları e-postanıza gelsin.

30 Ağustos Mahallesi Şehit Hasan Öztürk Caddesi No:5
Tel & Faks : 0 (312) 244 10 00 - 0 (312) 244 46 46
Etimesgut Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Copyright 2013 Tüm Hakları Saklıdır.